Faillissement: wat gebeurt er met je schulden?

Je kunt niet meer betalen. De schulden stapelen zich op, incassobureaus bellen dagelijks en een deurwaarder heeft al aangeklopt. Dan duikt het woord 'faillissement' op in gesprekken met vrienden, op internet, of in je eigen hoofd. Maar wat betekent dat eigenlijk voor jou als particulier?

Persoonlijk faillissement bestaat niet meer

Hier is het eerste belangrijke punt: sinds 1 januari 2021 bestaat persoonlijk faillissement in Nederland niet meer. Wat vroeger 'natuurlijke personen faillissement' heette, is vervangen door de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). Het doel is hetzelfde - een schone lei - maar het proces is anders geworden.

Als ondernemer kun je nog wel failliet gaan via je eenmanszaak of BV. Maar als particulier met schulden ga je niet failliet, je vraagt schuldsanering aan. Het verschil zit hem in de aanpak en de voorwaarden.

Wat gebeurt er met je schulden bij schuldsanering?

Bij schuldsanering krijg je een bewindvoerder die je financiën overneemt. Alle schuldeisers worden op één hoop gegooid en krijgen een percentage van wat je kunt betalen. Na drie jaar ben je van al je schulden af - ook die duizenden euro's die je nog niet hebt kunnen betalen.

Maar er zijn wel voorwaarden. Je moet aantonen dat je echt niet kunt betalen, dat de schulden niet je eigen schuld zijn (geen opzettelijke fraude bijvoorbeeld), en je moet meewerken aan het vinden van een oplossing. Een bewindvoerder bepaalt waar je van kunt leven - meestal het minimum - en de rest gaat naar schuldeisers.

De praktijk: Sandra's verhaal

Sandra uit Rotterdam had €47.000 aan schulden na een scheiding en ziekte. Haar inkomen als kassamedewerker was €1.400 netto. Via de gemeente vroeg ze schuldsanering aan. Na goedkeuring door de rechtbank kreeg ze een bewindvoerder toegewezen.

Drie jaar lang mocht Sandra €1.100 per maand houden voor alle kosten - huur, eten, kleding, alles. De overige €300 ging naar schuldeisers, die uiteindelijk elk ongeveer 12% van hun vordering ontvingen. Na drie jaar was Sandra schuldenvrij.

Wanneer komt faillissement nog om de hoek kijken?

Als je een eenmanszaak of BV hebt, kun je nog steeds failliet gaan. Dit gebeurt wanneer je niet meer kunt betalen én er geen uitzicht is op herstel. Een curator verkoopt dan alles wat van waarde is om schuldeisers te betalen.

Het verschil met schuldsanering? Bij een faillissement ben je meestal sneller klaar (vaak binnen een jaar), maar je verliest ook meer. Bij schuldsanering hou je meer controle en privacy, maar het duurt drie jaar.

Alternatieven voordat je zo ver komt

Voor je aan schuldsanering of faillissement denkt, zijn er andere opties. Een betalingsregeling rechtstreeks met schuldeisers is vaak mogelijk. Veel mensen durven niet te bellen, maar de meeste organisaties werken liever mee aan een regeling dan dat ze jaren moeten procederen.

Ook kun je hulp krijgen van je gemeente. Veel gemeenten hebben schuldhulpverlening die gratis is. Ze onderhandelen met schuldeisers, maken budgetplannen en zorgen dat je niet nog dieper in de problemen komt. Het is geen schande om hulp te vragen - het is juist slim.

Wat betekent het voor je toekomst?

Zowel schuldsanering als faillissement komen in het BKR-register. Dit betekent dat je jaren geen lening kunt krijgen, geen hypotheek, en soms zelfs problemen hebt met het krijgen van een telefoonabonnement. Schuldsanering staat vijf jaar in het BKR, faillissement ook.

Maar na die periode ben je echt vrij. Geen schuldeisers meer, geen stress over onbetaalde rekeningen. Veel mensen ervaren het als een nieuw begin. Apps zoals PayWatch kunnen helpen om je financiën vanaf het begin goed bij te houden, zodat je niet opnieuw in de problemen komt.

De belangrijkste les

Faillissement als particulier bestaat niet meer, maar schuldsanering kan hetzelfde effect hebben: een schone lei. Het is geen makkelijke weg - drie jaar lang leef je van het minimum - maar het is wel een uitweg als echt niets anders meer werkt.

Heb je schulden die je niet meer kunt overzien? Bel dan eerst je gemeente voor schuldhulpverlening (gratis) of het Juridisch Loket (0900-8020, €1,00 per minuut). Vaak zijn er oplossingen die je zelf niet ziet. En vergeet niet: er is altijd een uitweg, ook als het nu niet zo voelt.