Belastingschuld als zzp'er: dit riskeert je bij faillissement

Een restaurant naast een bekend theater in Rotterdam ging deze maand failliet. Torenhoge belastingschuld, meldde de NOS afgelopen weekend. De eigenaar had het pand eerder al te koop gezet om de schuld af te lossen. Het lukte niet op tijd, en nu ligt er een doorstart op tafel die misschien wel, misschien niet doorgaat.

Dit soort verhalen gaan bijna altijd over een BV. Een rechtspersoon die failliet gaat, terwijl de eigenaar op afstand blijft. Maar de meeste zzp'ers in Nederland runnen geen BV. Ze hebben een eenmanszaak. En dat verandert de hele situatie.

Jij bent de zaak, niet je onderneming

Bij een eenmanszaak bestaat er geen juridisch onderscheid tussen jouw privévermogen en je zakelijke vermogen. Dat is geen kleine formaliteit, dat is de kern van het probleem. Gaat je bedrijf failliet, dan gaat feitelijk ook jij failliet. Je spaargeld, je auto, in het uiterste geval zelfs je huis, vallen allemaal binnen hetzelfde vermogen waarop schuldeisers zich mogen richten.

Volgens cijfers van het CBS telde Nederland eind 2025 ruim 1,3 miljoen zzp'ers zonder personeel. Het overgrote deel daarvan werkt via een eenmanszaak, vaak omdat dat administratief simpel is en fiscaal voordelig bij lagere winsten. Wat veel starters niet beseffen: die eenvoud heeft een prijs, en die prijs wordt zichtbaar zodra de omzet wegvalt en de aanslagen blijven komen.

Hoe de Belastingdienst je belastingschuld opbouwt

Als zzp'er krijg je meestal drie soorten aanslagen op je bord: inkomstenbelasting, omzetbelasting (btw) en soms een voorlopige aanslag die is gebaseerd op een winst die je dat jaar helemaal niet meer haalt. Betaal je een aanslag niet op tijd, dan volgt eerst een aanmaning met vier procent kosten, daarna een dwangbevel met betekening door een gerechtsdeurwaarder. Vanaf dat moment tikt ook nog invorderingsrente mee, in 2026 zo'n vier procent op jaarbasis.

Het verschil met een gewone incassobureau traject is dat de Belastingdienst geen rechter nodig heeft om beslag te leggen. Een dwangbevel heeft dezelfde kracht als een vonnis. Dat betekent dat er sneller beslag kan volgen op je bankrekening, je auto of je inventaris dan bij een gewone commerciële schuld.

Een BV beschermt je minder dan je denkt

Veel zzp'ers die dit lezen denken: dan richt ik toch een BV op, dan blijft mijn privévermogen buiten schot. Dat klopt, deels. Een BV is een aparte rechtspersoon en in principe is alleen het bedrijfsvermogen aansprakelijk. Maar de wet kent een uitzondering die precies bedoeld is voor situaties als in Rotterdam: bestuurdersaansprakelijkheid bij kennelijk onbehoorlijk bestuur, vastgelegd in artikel 36 van de Invorderingswet.

Als bestuurder van een BV moet je binnen twee weken na het verstrijken van de betaaltermijn zelf melding doen bij de Belastingdienst als je weet dat je de loonheffing of btw niet kunt betalen. Doe je dat niet, dan wordt vermoed dat het niet betalen aan jou te wijten is, en kan de fiscus rechtstreeks bij jou privé aankloppen. Dit staat na te lezen op wetten.overheid.nl en is precies de reden waarom ondernemers met een BV soms tóch hun huis moeten verkopen.

Uitstel aanvragen voordat het escaleert

Het goede nieuws, als je het zo mag noemen, is dat de Belastingdienst relatief soepel is met betalingsregelingen zolang je zelf op tijd contact opneemt. Wacht je tot na het dwangbevel, dan zijn de opties beperkter en de kosten al hoger. We schreven eerder al uitgebreid over hoe je uitstel van betaling aanvraagt bij de Belastingdienst, met de exacte stappen en voorwaarden.

Voor bedragen tot 20.000 euro kun je vaak automatisch een betalingsregeling treffen via het portaal van de Belastingdienst, met een looptijd tot twaalf maanden. Boven dat bedrag moet je bellen met de BelastingTelefoon en aantonen dat je op korte termijn weer kunt betalen. Wie structureel in de rode cijfers zit, komt bij ondernemersgesprek terecht waarin ook gekeken wordt naar sanering.

De WHOA als redmiddel voor grotere schulden

Zit je met meerdere schuldeisers en een bedrijf dat op zich levensvatbaar is, dan bestaat sinds 2021 de Wet homologatie onderhands akkoord, kortweg WHOA. Hiermee kun je via de rechtbank een dwangakkoord afdwingen, ook als niet alle schuldeisers akkoord gaan, zolang de meerderheid instemt. Dit voorkomt een faillissement en geeft ruimte voor een doorstart, precies het scenario dat nu speelt bij het Rotterdamse restaurant naast het theater. De WHOA is vooral bedoeld voor BV's en vraagt om juridische begeleiding, dus schakel op tijd een gespecialiseerde jurist in via het Juridisch Loket.

Als het toch faillissement wordt

Gaat je onderneming alsnog om, dan verandert er voor een eenmanszaak weinig ten opzichte van een persoonlijk faillissement. De curator verkoopt wat er te verkopen is en verdeelt de opbrengst onder schuldeisers. Wat overblijft, blijft in principe gewoon jouw schuld, ook na afronding van het faillissement. We beschreven dit proces stap voor stap in ons artikel over wat er gebeurt met je schulden bij faillissement, inclusief de route naar schuldsanering die daarna nog open kan staan.

Belastingschulden zijn overigens niet altijd volledig kwijt te schelden binnen een Wsnp-traject, zeker niet als er sprake was van fraude of het opzettelijk niet afdragen van btw. De rechter kijkt dan naar de zogeheten goede trouw. Ben je gewoon te laat geweest met betalen door omzetverlies, dan is dat een ander verhaal dan structureel foute aangiften.

Hulp die je nu al kunt inschakelen

Zzp'ers met financiële problemen kunnen bij hun gemeente terecht voor het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen, kortweg Bbz. Dit is een tijdelijke uitkering of lening speciaal voor ondernemers in tijdelijke geldnood, los van de reguliere bijstand. In Rotterdam loopt de aanvraag via de gemeentelijke schuldhulpverlening, in Amsterdam via een vergelijkbaar ondernemersloket. Vraag altijd specifiek naar Bbz, veel balie medewerkers noemen dit niet standaard.

Voor algemene informatie over schuldhulp en de voorwaarden waaraan je moet voldoen, kijk je op de site van de NVVK, de branchevereniging van schuldhulpverleners in Nederland. Zij hanteren landelijke gedragscodes waaraan gemeentelijke instanties zich moeten houden, ook als het om ondernemersschulden gaat.

Overzicht houden voordat het escaleert

Het patroon bij vrijwel elke zzp'er die in de problemen komt, is niet dat de belastingschuld plotseling ontstaat. Het is dat niemand meer precies weet hoeveel er openstaat, bij wie, en vanaf welke datum de rente loopt. Door je cashflow wekelijks te checken in plaats van pas bij de jaaraangifte, zie je een tekort maanden eerder aankomen dan wanneer de eerste aanmaning op de mat valt.

Reserveer sowieso een vast percentage van elke factuur die je verstuurt, minimaal dertig procent, apart op een spaarrekening die je niet aanraakt. Dat klinkt als een cliché, maar het is precies het gedrag dat het verschil maakt tussen een ondernemer die in maart rustig zijn btw-aangifte doet en een ondernemer die in augustus een dwangbevel op de deurmat vindt.

Wat je vandaag kunt doen

Check eerst je openstaande aanslagen via het portaal van de Belastingdienst en kijk of er al een aanmaning of dwangbevel onderweg is. Bel daarna zelf, voordat de invordering escaleert, en vraag naar een betalingsregeling op basis van je huidige inkomsten. Neem als laatste stap contact op met je gemeente over de Bbz-regeling als je omzet structureel te laag is om de schuld in te lopen. Wachten tot de deurwaarder langskomt, kost je altijd meer dan zelf bellen.