Schuldhulpverlening in crisis: minder mensen krijgen hulp

De cijfers zijn schokkend: steeds minder mensen krijgen toegang tot professionele schuldhulpverlening, terwijl het aantal mensen met problematische schulden alleen maar groeit. Waar in 2019 nog 80.000 mensen geholpen werden, zijn dat er nu nog maar 65.000. En dat terwijl naar schatting 1,4 miljoen huishoudens in Nederland schulden hebben.

Waarom krijgt bijna niemand meer hulp?

Het probleem zit hem in de criteria. Gemeenten hanteren steeds strengere regels voor wie er wel en niet in aanmerking komt voor schuldhulpverlening. Je moet tegenwoordig vaak al maanden of zelfs jaren vastzitten in je schulden voordat je wordt geholpen. Een schuld van een paar duizend euro? Vergeet het maar.

Daarnaast zijn de wachtlijsten enorm. In sommige gemeenten wacht je wel 6 tot 8 maanden voordat je aan de beurt bent. En dan heb je nog geluk als je wordt toegelaten. Veel mensen krijgen te horen dat ze het 'zelf moeten oplossen' omdat hun situatie 'nog niet ernstig genoeg' is.

De gevolgen zijn dramatisch

Wat gebeurt er met die mensen die geen hulp krijgen? Hun schulden escaleren natuurlijk gewoon door. Een rekening van €200 wordt een incassozaak van €800. Een belastingschuld van €1.500 groeit uit tot een deurwaarderzaak van €4.000. Het is een vicieuze cirkel.

Organisaties zoals Humanitas waarschuwen al jaren dat deze aanpak averechts werkt. Door mensen te laat te helpen, worden de problemen alleen maar groter en duurder om op te lossen. En ondertussen zitten gezinnen thuis met de stress en onzekerheid.

Wat kun je doen als je wordt afgewezen?

Laat je niet afschepen. Er zijn meer opties dan alleen de officiële schuldhulpverlening van je gemeente. Ten eerste kun je bezwaar maken tegen de afwijzing. Vaak worden mensen onterecht afgewezen omdat hun situatie verkeerd is ingeschat.

Daarnaast zijn er organisaties die je wel kunnen helpen, ook als de gemeente nee zegt. Het Juridisch Loket geeft gratis advies over hoe je je schulden kunt aanpakken. SchuldHulpMaatje koppelt je aan een vrijwilliger die je door het proces begeleidt.

Zelf aan de slag met je schulden

Wachten tot je 'erg genoeg' bent is geen optie. Je kunt veel zelf doen om te voorkomen dat je situatie escaleert. Maak allereerst een compleet overzicht van al je schulden. Welke zijn het meest urgent? Bij welke dreigt beslag of uitzetting?

Neem daarna contact op met je schuldeisers. Veel mensen denken dat dit eng of zinloos is, maar het tegenovergestelde is waar. De meeste bedrijven werken liever mee aan een betalingsregeling dan dat ze dure incassoprocedures starten. In de PayWatch app kun je precies bijhouden welke betalingsregelingen je hebt afgesproken en wanneer je moet betalen.

Vroegtijdige signalering werkt wel

Het cynische is dat gemeenten wel investeren in vroegsignalering - het opsporen van mensen die net schulden beginnen te krijgen. Deze aanpak werkt uitstekend. Mensen die vroeg geholpen worden, hebben veel betere kansen om uit hun schulden te komen.

Maar als je eenmaal in het systeem zit en wordt doorverwezen naar schuldhulpverlening, dan begint de bureaucratie. Dan moet je ineens voldoen aan allerlei criteria die vaak niet realistisch zijn voor mensen die al maanden stress hebben over hun financiën.

Wat kun je vandaag nog doen?

Wacht niet tot je situatie 'ernstig genoeg' is voor officiële hulp. Pak je schulden nu aan, voordat ze escaleren naar incasso en deurwaarders. Check welke hulpverleners er in jouw regio zijn - veel organisaties werken met vrijwilligers die je kosteloos kunnen begeleiden.

En onthoud: je hoeft dit niet alleen te doen. Er is hulp beschikbaar, ook al lijkt het soms alsof alle deuren dichtgaan. Soms moet je alleen wat harder kloppen of bij een andere deur aanbellen.